In navolging van de gewestelijke beleidsverklaring 2024, die oproept tot de ontwikkeling van “strategische allianties” in de erfgoedsector, heeft onze vereniging de krachten gebundeld met onder meer Embuild Wallonie en de Union Wallonne des Architectes (UWA). Samen willen we de Alliance Patrimoine-Emploi uit 2016 heropstarten. Het doel is voorstellen te formuleren rond opleiding, fiscaliteit en financieringsvormen, de organisatie van private en publieke markten, energie, economische herbestemming, de evaluatie en optimalisering van het nieuwe CoPat (het Waals Wetboek van Erfgoed), en andere cruciale uitdagingen voor eigenaars-beheerders, bedrijven, ambachtslieden en professionals uit de sector. Deze nieuwe “Alliance Patrimoine-Emploi 2.0” geniet de steun van de AWaP en de Waalse Regering en is opgebouwd rond vier thematische rondetafelgesprekken.
De eerste bijeenkomst vond afgelopen november plaats in het Centre de la Paix-Dieu op uitnodiging van de AWaP, en stond in het teken van “tewerkstelling, opleiding en de promotie van erfgoedberoepen”. Ze bracht vier fundamentele behoeften aan het licht: de structurering en centralisatie van informatie over opleidingen, goede praktijken en technische referentiepunten; de voorbereiding van de overdracht, of het nu gaat om vakkennis of bedrijfsopvolging; het verhogen van de aantrekkingskracht van de beroepen door gerichtere en meer aangepaste communicatie; en een betere integratie van innovaties.
Onze vereniging was nauw betrokken bij de inhoud van de tweede rondetafel die plaatsvond op 4 maart in het kasteel van Bayard, rond het thema “de economische impact en financiering van het erfgoed”. Embuild schat dat er jaarlijks ongeveer 400 miljoen euro aan investeringen nodig is voor het onderhoud en behoud van het geheel aan uitzonderlijke, beschermde en in de Gewestelijke Inventaris van het Erfgoed (IRP) opgenomen goederen. Dit cijfer is gebaseerd op een percentage van 2% van hun totale waarde. Het beschikbare budget voor de restauratie van beschermde goederen in Wallonië bedraagt echter iets meer dan 20 miljoen euro per jaar, waardoor het noodzakelijk is om zowel de beschikbare middelen optimaal te benutten als na te denken over nieuwe, al dan niet alternatieve, financieringsbronnen.
Veel van de geformuleerde voorstellen sluiten aan bij die in ons memorandum: de invoering van een systeem voor preventief onderhoud vergelijkbaar met Monumentenwacht (Nederland en Vlaanderen), fiscale stimulansen op federaal niveau (uitbreiding van het btw-tarief van 6% voor werken aan bijgebouwen zonder woonfunctie bij beschermde en geïnventariseerde monumenten, en uitbreiding naar werken in parken en tuinen; afschaffing of herziening van de ‘patrimoniumtaks’) en op gewestelijk niveau (uitbreiding van de vrijstelling van successie- en schenkingsrechten naar geïnventariseerd erfgoed met een erkende erfgoedwaarde; verlaagde registratierechten; vrijstelling van de onroerende voorheffing – telkens voor vijf jaar – die herinvesteerd moet worden in beschermde of geïnventariseerde goederen); en de uitwerking van een juridisch en fiscaal kader voor mecenaat gericht op bedrijven en particulieren (naar het voorbeeld van de Loi Aillagon in Frankrijk). Verder pleiten we in ruimer verband voor een “erfgoedlening” waarmee restauratieprojecten kunnen worden gefinancierd met het oog op de ontwikkeling van economische activiteiten; een mechanisme geïnspireerd op de “Tax Shelter” ten gunste van erfgoedrestauratie;een centraal aanspreekpunt met een overzicht van alle beschikbare steunmaatregelen en financieringsmogelijkheden voor zowel publieke als private eigenaars; de vereenvoudiging en versnelling van de administratieve formaliteiten; een betere begeleiding van investeerders – met inbegrip van projectontwikkelaars – bij de herbestemming van onroerend goed.
Het derde rondetafelgesprek zal gaan over “technische aspecten, energie en duurzaamheid”, terwijl het vierde de “publieke en private erfgoedmarkten” zal behandelen. Onze vereniging blijft nauw betrokken bij de opvolging van elk rondetafelgesprek, met als doel tegen het einde van 2026 een concreet actieplan met prioriteiten op te stellen.
Lees hier het officiële persbericht (FR).